Arthrografia.com

 Έχει προκληθεί τρόπον τινά δημόσια συζήτηση για τους «γάμους ομοφύλων», επειδή είμαι πολύ διστακτικός απέναντι στην έννοια αυτή θα τη διατυπώσω ως συζήτηση στα ΜΜΕ και πιθανώς στις παρέες και τους φίλους μας, δηλαδή μια συζήτηση μόνο με έμμεσα και μακροπρόθεσμα αποτελέσματα χωρίς άμεση πολιτική κύρωση. Το ζήτημα προφανώς μπορεί και πρέπει να προσεγγιστεί με πολλά εργαλεία ερμηνείας, παρακάτω θα θίξω κάποια από αυτά που θεωρώ ισχυρότερα και θα προχωρήσω στην προαπαιτούμενη για κάποια θέση σύνθεσή τους. Η διάσπαση του αντικειμένου αφορά το ζήτημα των «φύλων», τις «έμφυλες σχέσεις», τον «ρόλο» των φύλων, τον ίδιο τον «γάμο» ως κοινωνική και πολιτική πρακτική και βέβαια τέλος τη συμβολοποίηση, κατά τη γνώμη μου, του γάμου ομόφυλων ως όχημα πολιτικών και ατομικών ελευθεριών απέναντι στη συντήρηση.

Τα «φύλα» ως τέτοια και οι «έμφυλες σχέσεις» προκύπτουν αρχικά στις ανθρώπινες κοινωνίες από ένα, με ελάχιστες γενετικές εξαιρέσεις, βασικό ανατομικό διαχωρισμό. Η παρατήρηση και παραδοχή αυτής της διαφορετικότητας είναι θα λέγαμε κοινή, ως δύο διαφορετικά σώματα, ως δύο διαφορετικές βιολογικές λειτουργίες. Η διάκριση αυτή, στην πιο ουδέτερη διατύπωσή της είναι σαφώς η βάση της όλης συζήτησης, ακόμη και στην οπτική της διάσταση. Ωστόσο, είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο ότι οι αντιλήψεις για τη «φύση», τον αριθμό και τον «ρόλο» των φύλων συγκροτούνται πολιτισμικά και ιστορικά στο κάθε φορά σύστημα αξιών και σηματοδοτήσεων των ανθρώπινων κοινωνιών. Ο διαχωρισμός των φύλων και των κυρίαρχων απόψεων για αυτά δεν είναι ένας, οικουμενικός και δεδομένος αλλά προκύπτει σε κάθε πολιτισμικό σύστημα αντιλήψεων οι οποίες ως ένα βαθμό αναπαράγονται μέσα από την εκπαίδευση των νέων γενεών της κοινωνίας και ως έναν βαθμό αναδιαμορφώνονται από την νέα γενιά στους όρους της δικής της κοινωνικής πραγματικότητας και τους παρελθόντος της. Υποθέτω ότι πλέον αυτό συμβαίνει, η γενιά της δεκαετίας του 90 που σήμερα είναι 18 χρονών αναδιαμορφώνει τα δεδομένα στους όρους με τους οποίους η ίδια βιώνει την διαφορετικότητα, τη σχέση των φύλων και σε άμεση αναφορά με τις κυρίαρχες αντιλήψεις στις οποίες μεγάλωσε από την οικογένειά της. 

 Στην ελληνική περίπτωση, ο γάμος ως έννοια και ως πρακτική δεν είναι ιστορικά πολιτικός αλλά θρησκευτικός, η κοινωνική πραγματικότητα τουλάχιστον στον κυρίαρχο λόγο αλλά ίσως και με λανθάνοντα τρόπο ακόμη και στους διαφωνούντες που παντρεύονται σε εκκλησία για χάρη του συντρόφου ή των συγγενών, συγκροτήθηκε σε άμεση αναφορά και τον νομιμοποιητικό μανδύα της θρησκείας. Ο γάμος από την ίδρυση του ελληνικού βασιλείου μέχρι πριν 25 περίπου χρόνια, γίνεται αντιληπτός μόνο με θρησκευτικούς, εκκλησιαστικούς όρους, όροι οι οποίοι ουσιαστικά αφορούν την διαδικασία της αναπαραγωγής. Η καθαυτή πράξη της αναπαραγωγής νομιμοποιείται μόνο εντός γάμου που είναι μια θρησκευτική δημόσια πράξη. Αφορά την αναπαραγωγή ωστόσο όχι τη σεξουαλική πράξη η οποία με τη σειρά της, εκτός του ηθικοποιημένου γάμου άρα και εκτός αναπαραγωγής νοείται ως περισσότερο απολαυστική. Ο γάμος όμως δεν ήταν πάντοτε θρησκευτικός στις διάφορες ιστορικές περιόδους, αλλά φαίνεται πάντοτε να αποτελούσε μια δημόσια πράξη με κοινωνικές αναφορές μεταξύ των δύο διακριτών φύλων αποκλειστικά.

Η ομοφυλοφιλία ως πρακτική δεν είναι βέβαια μια παρθενογένεση του 20ού αιώνα, ως «ομοφυλόφιλοι» με κοινωνικά χαρακτηριστικά όμως , ως κοινωνική ομάδα που απαιτεί πολιτική και κοινωνική ισότητα είναι. Εξ όσων γνωρίζω δεν υπάρχουν ενδείξεις για παρόμοια αιτήματα η ομοφυλοφιλία να αποκτήσει δικαίωμα στο δημόσιο χώρο, δηλαδή να πραγματοποιηθεί ένας τέτοιος γάμος σε περασμένους αιώνες στην Ευρώπη και την Ελλάδα. Σήμερα ωστόσο το ζήτημα προκύπτει με αρκετά σημαντική δυναμική κατά την άποψή μου, κι αυτό διότι ήδη μερικές δεκαετίες έχουν προκύψει δύο πανίσχυρα πλαίσια: α. Η σεξουαλική απελευθέρωση όπως και αν νοείται αυτή, ακόμη και σε επίπεδο συζήτησης και μόνο, με την οποία οι ομοφυλόφιλοι εκφράζονται δημόσια και δηλώνουν ρητά την επιθυμία τους β. την έξαρση της συζήτησης για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις ατομικές ελευθερίες. Στη ελληνική κοινωνία όπως διαμορφώθηκε σε γενικές γραμμές μέχρι τη δεκαετία του 1980 φαίνεται όλα αυτά να μην έχουν θέση, και όντων δεν είχαν αν σκεφτεί κανείς ότι ακόμη η θρησκεία είναι ένα με το κράτος, ο πολιτικός γάμος θεσπίστηκε τη δεκαετία του 1980 και μόλις στις αρχές της δεκαετίας του 1990 το ελληνικό κράτος εισήγαγε στο εσωτερικό του δίκαιο την ευρωπαϊκή χάρτα ανθρώπινων δικαιωμάτων.

 Επομένως έχουμε να κάνουμε με τη νομιμοποίηση ή όχι μιας ήδη διαμορφωμένης κοινωνικής πραγματικότητας όπου η ομοφυλοφιλία κατέχει τον χώρο της στη δημόσια σφαίρα ωστόσο στην Ελλάδα ακόμη δεν ηθικοποιείται θρησκευτικά, δεν νομιμοποιείται πολιτικά και επιτρέψτε μου να πω ότι μάλλον αποδοκιμάζεται κοινωνικά, πόσες φορές δεν ακούμε φίλους να λένε «καλά, αν σου βγει ο υιος πούστης τι θα κάνεις;». Ιδεολογικά, το πρόβλημα προκύπτει ως πρόβλημα επειδή ακριβώς ένας γάμος μεταξύ ομόφυλων δεν προβλέπεται θρησκευτικά, δεν υπάρχει η ηθικοποίηση της αναπαραγωγής διότι δεν υπάρχει αναπαραγωγή. Από την άλλη ωστόσο, το πρόβλημα έχει συμβολοποιηθεί ως πράξη αναγνώρισης των «ανθρώπινων δικαιωμάτων» σε αντιδιαστολή με τη συντηρητική, θρησκευτικά καπελωμένη κοινωνία. Με δεδομένη τη δυνατότητα επιλογής ενός πολιτικού γάμου μεταξύ πολιτών, οι ομοφυλόφιλοι που πλέον αναγνωρίζονται ως κοινωνική ομάδα, απαιτούν το δικαίωμά τους στον γάμο, στην πολιτική νομιμοποίηση των σχέσεων τους αφού όπως και να έχει η θρησκεία το αποκλείει.

Η αποδόμηση, η διάσπαση του ζητήματος σε επιμέρους επιτρέπει την ως ένα σημαντικό βαθμό κατανόηση ωστόσο η άρθρωση γνώμης τώρα μόλις ξεκινάει. Επομένως φρονώ ότι σαφώς ο κάθε «πολίτης» έχει το απόλυτο δικαίωμα διαχείρισης του εαυτού του είτε συμφωνώ είτε όχι με τις επιλογές του και οι θρησκευτικές αντιλήψεις δεν μπορούν να διαμορφώσουν πολικές για όλους αλλά μόνο για τους πιστούς. Ωστόσο, ο γάμος μεταξύ ομόφυλων με βρίσκει κάθετα αντίθετο διότι η παράδοση και το ζήτημα της αναπαραγωγής μπορεί να προκύπτουν ιστορικά αλλά για μένα αυτό δε σημαίνει ότι είναι ψέμα, δεν είναι «κατασκευή» αλλά είναι «συγκρότηση». Το σύμφωνο συμβίωσης οφείλει να προβλέπει την νομική διάσταση μιας τέτοιας σχέσης και όχι να παραμείνει ως έχει αλλά ο πολιτικός γάμος είναι κάτι άλλο, κάτι που επιτρέπει την υιοθεσία και είμαι πολύ διστακτικός απέναντι σε μια τέτοια «οικογένεια», εξάλλου και οι ίδιοι οι ομοφυλόφιλοι γνωρίζουν ότι η ομόφυλη σεξουαλικότητα δεν οδηγεί στην αναπαραγωγή. Έρχονται με άλλα λόγια και οι ίδιοι να εντάξουν τους εαυτούς τους σε μια παραδοσιακότητα που εξ ορισμού δεν ανήκουν.

Δεν τίθεται στην ουσία ζήτημα για το αν δέχεται κανείς την ελευθερία επιλογής στον έρωτα, την αγάπη ή το σεξ, την ελεύθερη διαχείριση του σώματος και του εαυτού, θα ήταν δεσποτικό κάτι τέτοιο. Αυτό όμως που προκύπτει ως πολιτικός γάμος μεταξύ των ομοφύλων είναι κάτι διαφορετικό, δεν περιορίζεται στη διεκδίκηση ενός δημόσιου νομικού χώρου αλλά έχει να κάνει με την αναπαραγωγή και την διαπαιδαγώγηση. Πιθανώς να προτείνω μια νέα ανισότητα ή μια νέα ισότητα αλλά φαίνεται παγίδα μια τέτοια συζήτηση με κριτήριο την έννοια της κοινωνικής ανισότητας αφού μάλλον πρόκειται για ένα αιώνιο, ίσως και το μοναδικό δεδομένο διότι όπως με δίδαξε ένα ομοφυλόφιλος καθηγητής μου, το ανθρώπινο πλάσμα μπορεί να επιβιώσει τρώγοντας μόνο εξουσία..

Μπάμπης Πετράς

Ζήτω οι γκόμενες και η άνιση μεταχείρισή τους!!