Arthrografia.com

Οι ένοχοι της καταστροφής του 2007
Η πρόταση αναθεώρησης του άρθρου 24, η έλλειψη κτηματολογίου και η ανεπάρκεια του κρατικού μηχανισμού

Του Β. Γ. ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ από το ΒΗΜΑ

Το φιτίλι για τις καταστροφικές πυρκαϊές που έκαψαν την Ελλάδα το περασμένο καλοκαίρι άναψαν η επιλογή της κυβέρνησης να αναθεωρήσει το άρθρο 24 για τα δάση και η έλλειψη κτηματολογίου. Βοηθητικό ρόλο στις εκρηκτικές διαστάσεις τις οποίες έλαβε η καταστροφή έπαιξαν η έλλειψη επαρκών κονδυλίων για τον καθαρισμό των δασών, αλλά και η σιωπηλή «αμνηστία» που δίνεται κάθε φορά παραμονές των εκλογών – ακολούθησαν οι εθνικές εκλογές τον περασμένο Σεπτέμβριο – στους καταπατητές. Αυτοί οι παράγοντες και όχι κάποια ύποπτα κέντρα ή ο άτακτος «στρατηγός άνεμος» βρίσκονται πίσω από τις φωτιές. Και όλα αυτά δεν τα λένε κάποιοι… τρελοί οικολόγοι, αλλά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε έκθεσή του η οποία δημοσιοποιήθηκε πρόσφατα.

Παρά τις προσπάθειες της Πυροσβεστικής, ο απολογισμός της καταστροφής που προκάλεσαν οι πυρκαϊές του 2007 υπήρξε εφιαλτικός.

Το κόστος της καταστροφής που προκάλεσαν οι πυρκαϊές του περυσινού θέρους αποτιμάται από την έκθεση που συντάχθηκε για λογαριασμό της ΕΕ σε περίπου 5 δισ. ευρώ, ενώ σημειώνεται ότι τα λάθη και οι ανεπάρκειες που οδήγησαν και μετά άφησαν ανεξέλεγκτες τις πυρκαϊές «πέτυχαν» εκτός όλων των άλλων και την αποτέφρωση 301.320 στρεμμάτων από τις προστατευόμενες περιοχές του δικτύου «Natura». Η έκθεση, την οποία εκπόνησε βρετανικό ινστιτούτο κατόπιν παραγγελίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, προσπερνά τις αναφορές κυβερνητικών αξιωματούχων για οργανωμένο σχέδιο εμπρηστών οι οποίοι συνδέονται με «ύποπτα κέντρα» και στέκεται σε πιο ρεαλιστικές αιτίες: στην ανεξέλεγκτη οικιστική ανάπτυξη και στα λάθη του κρατικού μηχανισμού.

* Τα θλιβερά πρωτεία της Ελλάδας

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σημειώνει ότι ενώ την περίοδο 2000 – 2006 στην Ελλάδα είχε σημειωθεί μόνο το 6% των καταστροφών, από πλευράς καμένων εκτάσεων, στο σύνολο των πυρκαϊών όλης της Ευρώπης, το ποσοστό αυτό εκτοξεύθηκε το 2007 στο 55%! Αντιθέτως, ενώ στην Πορτογαλία την προηγούμενη επταετία είχε σημειωθεί το 42% των καταστροφών στο σύνολο των αποτεφρωμένων εκτάσεων στην Ευρωπαϊκή Ενωση το ποσοστό αυτό συρρικνώθηκε το 2007 στο 2%, λόγω και των θλιβερών πρωτείων της Ελλάδας.

Στη διάρκεια του 2007 στην Ελλάδα σημειώθηκαν περίπου 3.000 πυρκαϊές, 76 θάνατοι πολιτών και αποτεφρώθηκαν 2.700.000 στρέμματα από τα οποία τα 1.772.654 στην Πελοπόννησο. Πρόκειται, σημειώνεται στην έκθεση, για τη μεγαλύτερη καταστροφή από δασικές πυρκαϊές στην Ευρώπη τις τελευταίες δεκαετίες. Και είναι η τέταρτη χειρότερη καταστροφή από το 1871! Ειδική αναφορά γίνεται στην πυρκαϊά της Πάρνηθας και στις επιπτώσεις που είχε στην καταστροφή του οικοσυστήματος.

«Οι συγκεκριμένες πυρκαϊές αναμένεται να επηρεάσουν το τοπικό κλίμα, να οδηγήσουν στην αύξηση της μέσης θερμοκρασίας, να υποβοηθήσουν στην “επέκταση” της καλοκαιρινής περιόδου και να προκαλέσουν μείωση των βροχοπτώσεων» διαπιστώνεται από την έκθεση στο σκέλος των περιβαλλοντικών επιπτώσεων.

Οσον αφορά τη δημόσια υγεία, επισημαίνεται ότι το τοξικό νέφος που δημιουργήθηκε λόγω των πυρκαϊών μπορεί να προκαλέσει σοβαρές ασθένειες οι οποίες σχετίζονται με το καρδιοαναπνευστικό σύστημα, ενώ υψηλός είναι ο κίνδυνος οι τοξικές ουσίες από τις στάχτες να μολύνουν τα υπόγεια ύδατα.

Η ελληνική θερινή τραγωδία ενισχύθηκε, σύμφωνα με την έκθεση, από τρεις παράγοντες: το φαινόμενο των «μεγα-πυρκαϊών», την έναρξη πολλών καταστροφικών πυρκαϊών ταυτοχρόνως και τις συνεχείς αναζωπυρώσεις. Αυτοί οι παράγοντες εξηγούν γιατί οι καταστροφές ήταν πολύ μεγαλύτερες σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια «παρ’ ότι το καλοκαίρι του 2007 δεν σημειώθηκε καμία αξιομνημόνευτη αλλαγή στον αριθμό των πυρκαϊών».

Παρά τις ιδιαιτερότητες αυτές, βασική αιτία της καταστροφής θεωρείται «η ανυπαρξία προληπτικών διαδικασιών αλλά και ειδικών επιχειρησιακών σχεδίων» για την αντιμετώπιση της κατάστασης. «Οι πυρκαϊές του 2007 αποκάλυψαν την αποτυχία των ελληνικών αρχών να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα με τη δημιουργία δασικών οδών, αλλά και αντιπυρικών ζωνών» διαπιστώνεται στην έκθεση. Συγκεκριμένα: διατέθηκαν ιδιαίτερα περιορισμένα κονδύλια για τον καθαρισμό των δασών, ενώ ήταν γνωστό ότι το 2007 θα ήταν ασυνήθιστα καυτό καλοκαίρι. Μειώθηκαν τα Παρατηρητήρια στα δάση, ενώ υπήρχε παντελής έλλειψη πρόσβασης σε δορυφορικές εικόνες. Η Δασική Υπηρεσία που είχε ως το 1998 την ευθύνη κατάσβεσης των δασικών πυρκαϊών, πριν στη συνέχεια την αναλάβει η Πυροσβεστική Υπηρεσία, «υποφέρει» από την έλλειψη κονδυλίων και τη μη πρόσληψη νέου προσωπικού. Αντιθέτως, υπήρξε κατακόρυφη αύξηση των κονδυλίων που χορηγούνταν στην Πυροσβεστική Υπηρεσία – παρ’ ότι το 1998 και το 2000 καταγράφηκε η αποτυχία των πυροσβεστών να περιορίσουν τις πυρκαϊές εκείνων των καλοκαιριών. Οι άνδρες της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας έχουν μικρή γνώση για τη συμπεριφορά των δασικών πυρκαϊών.

Αλλά και στη μονομερή χρήση εναερίων μέσων για την καταπολέμηση των πυρκαϊών ασκείται κριτική στην έκθεση: «Βασική αρχή της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας ήταν η κατάσβεση των πυρκαϊών με τα εναέρια μέσα. Τα επίγεια μέσα στέκονταν αδύναμα να βοηθήσουν στην κατάσβεσή τους. Η προτεραιότητα στα εναέρια μέσα υπήρξε προβληματική το καλοκαίρι του 2007, αφού τα αεροπλάνα δεν μπορούσαν να πλησιάσουν λόγω της ταχύτατης επέκτασης των πυρκαϊών, ενώ υπήρχαν και πολλές ταυτόχρονες πυρκαϊές που οδηγούσαν σε πολυδιάσπαση».

Επιπλέον «οι πυροσβέστες δεν χρησιμοποίησαν άλλες μεθόδους για την κατάσβεση της πυρκαϊάς, όπως το σύστημα “φωτιά στη φωτιά”, ούτε είχαν στη διάθεσή τους τα ειδικά ηλεκτρονικά προγράμματα τα οποία προβλέπουν τον τρόπο κίνησης του πύρινου μετώπου. Σημειώνεται ότι το σύστημα “φωτιά στη φωτιά” προβλέπει ελεγχόμενους εμπρησμούς από την Πυροσβεστική, ώστε να “καθαρίζονται” προκαταβολικά οι ζώνες όπου θα φτάσει η φωτιά, ώστε να μη βρει εκεί τίποτα να κάψει και η πορεία της να ανακοπεί».

* Αποχαρακτηρισμός των δασών

Στα συμπεράσματα της έκθεσης γίνεται εκτεταμένη αναφορά σχετικά με τους χειρισμούς και τις ευθύνες της κυβέρνησης το διάστημα που προηγήθηκε των πυρκαϊών, αλλά και μετά την εκδήλωσή τους. Επισημαίνεται χαρακτηριστικά: «Το 2007, λίγο πριν από την καλοκαιρινή περίοδο, προωθείτο από την ελληνική κυβέρνηση η αναθεώρηση του άρθρου 24 του Συντάγματος που αναφέρεται στην προστασία των δασών. Η προτεινόμενη αναθεώρηση επέτρεπε τον ευκολότερο αποχαρακτηρισμό των δασών, που οδηγούσε γρηγορότερα στην ιδιωτικοποίηση και εμπορευματοποίηση των δασικών εκτάσεων. Αυτή η νομοθετική προσπάθεια που τελικά απορρίφθηκε θεωρείται ότι ενθάρρυνε τα σχέδια των εμπρηστών, το καλοκαίρι του 2007».

Ευθύνες επιρρίπτονται στην ελληνική κυβέρνηση για τη μη κατάρτιση του κτηματολογίου (σε συνδυασμό μάλιστα με τη διαφθορά) αφού: «Δεν μπορεί εύκολα να αποδειχθεί αν μια καμένη περιοχή ήταν δάσος πριν από την πυρκαϊά. Αν μια περιοχή αποχαρακτηριστεί από δασική, είναι πολύ εύκολο να αρχίσει η οικοδομική δραστηριότητα με μεγάλα κτίρια, σε περιοχές εκτός σχεδίου πόλεως.
Τα αίτια
* Η προτεινόμενη αναθεώρηση του άρθρου 24 θεωρείται ότι ενθάρρυνε τα σχέδια των εμπρηστών

* Η ελληνική κυβέρνηση ευθύνεται για τη μη κατάρτιση του κτηματολογίου

* Ανυπαρξία προληπτικών διαδικασιών και ειδικών επιχειρησιακών σχεδίων

* Περιορισμένα κονδύλια για τον καθαρισμό των δασών

* Μειώθηκαν τα Παρατηρητήρια στα δάση, ενώ υπήρχε παντελής έλλειψη πρόσβασης σε δορυφορικές εικόνες

* Η Δασική Υπηρεσία «υποφέρει» από έλλειψη κονδυλίων και μη πρόσληψη νέου προσωπικού

* Η Πυροσβεστική Υπηρεσία έχει μικρή γνώση της αντιμετώπισης των δασικών πυρκαϊών

* Η προτεραιότητα στη χρήση εναερίων μέσων υπήρξε προβληματική
Τι απαντούν στελέχη της Πυροσβεστικής
Οι ελληνικές υπηρεσίες, οι οποίες χρεώνονται την αποτυχημένη διαχείριση των πυρκαϊών του περασμένου καλοκαιριού, επιμένουν πάντως ότι τα πράγματα έγιναν διαφορετικά και αμφισβητούν τις αιτιάσεις της ευρωπαϊκής έκθεσης. Ανώτατα στελέχη της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας και της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας μάλιστα μελετούν τα στοιχεία, προκειμένου να καταθέσουν απάντηση στην Ευρωπαϊκή Ενωση με τη δική τους εκδοχή για όσα συνέβησαν το περασμένο καλοκαίρι. Παράγοντας της Πυροσβεστικής μιλάει για «μεροληπτική έκθεση που συκοφαντεί την Ελλάδα και βασίζεται σε μαρτυρίες και στοιχεία ενός ως δύο ελλήνων επιστημόνων» κατηγορώντας το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ότι «έδωσε εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ σε ένα βρετανικό ινστιτούτο για να συκοφαντήσει την Ελλάδα».

Οι φωτό από το www