Arthrografia.com

Και μεις στην καρακοσμάρα μας, είμαστε υπόδικοι για τη συμφωνία του Κιότο..

In late 2002, the government of Kazakhstan was putting the finishing touches on a plan to import and store nuclear waste from other countries. Officials had hoped the plan would generate as much as $20 billion in badly needed revenues.

But then an odd thing happened. Environmental groups held public hearings, local residents were mobilized, and a letter-writing campaign to lawmakers was launched. Weeks later, the plan was dead.

It was a landmark victory for Kazakhstan’s environmentalists — a fledgling movement that traces its roots to the 1986 Chornobyl disaster.

It was a rare success, however. As the international community marks the 22nd anniversary of the world’s worst nuclear accident on April 26, vibrant Green movements that can influence environmental policy in the former Soviet Union remain few and far between.

The Chornobyl blast was caused by a massive power surge at the plant, located near Pripyat in Ukraine. It blew the 1,000-ton lid off a reactor and initially killed two people. Another 29 emergency workers died within the next three months. The International Atomic Energy Agency (IAEA) says that fallout from the disaster will account for no more than 4,000 deaths worldwide. But Greenpeace and other environmental groups say the total is in the hundreds of thousands.

Despite such dire predictions, authorities in the regions affected by Chornobyl have typically pushed ecological concerns far down on their agendas in favor of short-term economic or political gains. Nascent grassroots green movements have also suffered from the emergence of authoritarian regimes in countries like Belarus, Russia, and Kazakhstan.

“Green movements are more developed in countries with stable regimes, where people are for the most part confident in their future, where they are provided for, where finding a piece of bread or life-supporting medication is not a problem,” says Aleksandr Velikin, the head of the Chornobyl Union in Russia’s Leningrad Oblast and a former “liquidator,” one of the hundreds of thousands of people from across the Soviet Union who were brought in to clean up after the nuclear explosion at Chornobyl.

Rising Green Consciousness

Such luxuries have so far eluded the post-Soviet space, where environmentalists continue to face an uphill battle.

Russian activists, for example, failed in 2001 to prevent a nuclear waste-import scheme similar to the one that Kazakhstan’s Greens blocked. Moscow also plans to build 40 new nuclear reactors by 2030, over the objections of the country’s environmentalists. Belarus, which to this day screens milk and other agricultural products for radioactive contamination, is likewise planning to build a new nuclear plant.

It wasn’t always this way. Many analysts describe the years between the Chornobyl disaster and the 1991 Soviet breakup as the high-water mark of environmental activism in the region.

“The Chornobyl catastrophe changed people’s awareness and their attitude toward the environment; toward technical progress, which doesn’t always bring good; and toward the fact that atomic energy must be handled very cautiously,” says Vladimir Chuprov, the chief nuclear expert at Greenpeace-Russia.

Soon after the accident, physicists and other scientists lobbied for enhanced nuclear safety. Within a few years, as Soviet leader Mikhail Gorbachev’s policies of glasnost and perestroika took root, even the general public began to press for more information.

“For those scientists who were aware of the immediate consequences of the Chornobyl accident, there was a very immediate reaction among a number of them to address the issues that the Chornobyl accident created,” says Alan Flowers, an expert in radiology at London’s Kingston University who has done extensive research on the effects of the Chornobyl disaster. “And this occurred directly in the period very soon after the accident in 1986, because many scientists were very aware of the fallout and of the very dramatic consequences on the population.”

Flowers, who was expelled from Belarus in 2004 for unauthorized contacts with NGOs, says the scientists’ concerns mushroomed into more broad-based political activism in the general public. He says the “large-scale” reaction that ensued included campaigns for the publication of information and maps about the Chornobyl fallout.

Observers say this gave a boost to environmental groups that were already forming in the increasingly open political atmosphere.

“In the Soviet Union, you couldn’t criticize the system, the party, but ecology was one of the issues to which the Soviet leadership paid no attention. The ecological movement had already begun, and Chornobyl gave it a huge boost,” says Chuprov.

Political Fallout

In Ukraine, the new environmentalism dovetailed with an emerging independence movement. And in Belarus, as Flowers notes, it sparked the rise of the republic’s first post-Soviet head of state, Stanislau Shushkevich, who led the republic’s independence drive and served as chairman of the Supreme Soviet from 1991-94.

“In particular, Stanislau Shushkevich came to prominence because as a physicist, he was very aware of the true extent of fallout and the need to publicize and open up information to the public on the locations of the fallout,” Chuprov says. “He became the people’s champion on publicizing information on the Chornobyl accident in Belarus.”

Kazakhstan, which was not directly affected by the Chornobyl fallout, nevertheless provided many of the liquidators who cleaned up after the explosion. When they returned home, some joined — and helped publicize — the emerging environmental movement there.

Today Kazakhstan has one of the stronger environmental movements in the former Soviet Union. Analysts and activists say that this is because the environmental situation there is particularly dire, even by post-Soviet standards.

According to estimates cited in the media, nearly 10 percent of Kazakh citizens are suffering the aftereffects of hundreds of Soviet-era nuclear bomb tests at the Semipalatinsk testing site, which was closed in 1991. Falling rockets and debris from the Baikonur Cosmodrome have also caused ecological damage.

“Kazakhstan is a place where many international environmental problems are concentrated,” Mels Eleusizov, leader of Kazakhstan’s Tabighat (Nature) movement, tells RFE/RL’s Kazakh Service. “Here we have Caspian problems — a huge issue; the Aral Sea problem — the whole world is talking about it and it has been affecting more and more aspects of life day after day; the Balkhash Sea issue — the issue that has been getting similar to what we have in Aral region; Semey (Semipalatinsk nuclear test field)  and many other test fields.  Every single city in Kazakhstan has its own [ecological] challenges.”

New Obstacles

But the burst of ecological activism that followed Chornobyl lost its momentum after the Soviet Union broke up in 1991. The Soviet successor states quickly became more concerned with economic development than ecology.

“We gave a lot of recommendations to the government. But the government has made it clear that it doesn’t need them,” Eleusizov says. “The government is focusing on economic issues now — it cares mainly about oil and other mineral resources. Meanwhile, ecological issues seem to be on the second level of interest.  But I can tell you, at some point it will be too late for anybody to take care of the ecology.”

Many post-Soviet governments in recent years have become increasingly authoritarian, leaving little room for independent environmental movements. The most glaring example, of course, is Belarus, the country most affected by the Chornobyl disaster and where President Alyaksandr Lukashenka’s regime ruthlessly suppresses any form of public dissent, including environmental activism.

“Discussion of grassroots activism is pretty much a barren territory in Belarus, insofar as any nongovernmental activism is very closely scrutinized and has been for very nearly a decade in Belarus,” Flowers says.

True to form, Belarusian authorities are widely expected to break up a march by the country’s liquidators, which is scheduled for April 26 to mark the Chornobyl anniversary.

In an interview with RFE/RL’s Belarus Service, Katsyaryna Gancharova, a member of the country’s Ekadom environmental group, says that despite the numerous bureaucratic and political obstacles placed in its path, the Green movement is determined to persevere.

“The registration process is complex. On the whole, civic organizations are barely surviving because the very unfavorable situation in the country doesn’t allow them to function as they should,” Gancharova says. “But the Green movement is nonetheless developing, people are interested in ecology. This question is becoming increasingly topical.”

RFE/RL’s Belarus, Kazakh, and Ukrainian services contributed to this report

Εισαγωγικά
H παρούσα, σύντομη ανασκόπηση έχει στόχο να παρουσιάσει τους άξονες της ρήξης των ιστορικών των Annales σε σύγκριση με τα κυρίαρχα ευρωπαϊκά ρεύματα του 19ου αιώνα. Ταυτόχρονα, η διατύπωση των θεμελιωδών προτάσεων για την Ιστορία, από το 1900  έως και τη δεκαετία του 1960, θα πραγματοποιηθεί στη βάση της χαρτογράφησης των γενεών και των περιόδων ενός περιοδικού που επηρέασε συνολικά την ιστοριογραφία του 20ού αιώνα.

Πιο συγκεκριμένα, το παρακάτω κείμενο διαρθρώνεται ως εξής: Θα διατυπωθούν οι βασικές αρχές του κλασικού ιστορικισμού του 19ουαιώνα ώστε να θυμηθούμε τον Λέοπολντ Φον Ράνκε και τα ιστοριογραφικά δεδομένα τα οποία κληρονόμησαν οι ιστορικοί των Annales. Κατά Φουκώ, η ιστορία της επιστήμης δεν χαρακτηρίζεται από μετασχηματισμό των επιστημονικών θεωριών που δήθεν προκύπτει από τη συσσώρευση της γνώσης, Αντίθετα χαρακτηρίζεται από επιστημολογικές τομές που σημαδεύουν τους ριζικούς αναπροσανατολισμούς στις επιστημονικές απόψεις μιας εποχής. Στο ίδιο περίπου πλαίσιο, ο Τ. Κουν υποστήριξε ότι η αλλαγή προκύπτει όταν οι προσεγγίσεις των παλαιότερων δεν επαρκούν πια για να λύσουν με τρόπο πειστικό τα προβλήματα που θέτει στον εαυτό της η επιστημονική κοινότητα. Ωστόσο, όπως τελικά έδειξε ο Γκ. Ίγκερς μέσα από τη δουλειά του για την ιστορία της ιστοριογραφίας και τα Annales, προκύπτουν  ασυνέχειες, τομές που πραγματοποιήθηκαν αλλά και συνέχειες τις οποίες θα αναδείξουμε. Οι τομές και οι συνέχειες αφορούν την ιστορία σε επιστημολογικό επίπεδο, τον ορισμό του αντικειμένου της, τις μεθόδους, το είδος των πηγών και το αίτημα ή την απουσία αιτήματος για τη διατύπωση μίας γενικής θεωρίας για την Ιστορία.

Η παράδοση του κλασικού ιστορικισμού και η ιστοριογραφία του 19ου αιώνα
Από τα πιο καθοριστικά στοιχεία του ιστοριογραφικού παραδείγματος του 19ου αιώνα είναι ότι η ιστορία μελετήθηκε και ασκήθηκε σε θεσμικό πλαίσιο. Η επαγγελματοποίηση και θεσμοποίηση της Ιστορίας έφερε τους ιστορικούς στον πανεπιστημιακό χώρο και συνδέεται με το ευρύτερο αίτημα της εποχής για επιστημονική εγκυρότητα. Στη βάση αυτή, ο επαγγελματίας ιστορικός ακολουθεί συγκεκριμένη, επιστημονικά έγκυρη μέθοδο. Έμφαση στης πηγές, σε συγκεκριμένα είδη πηγών όπως τα επίσημα κρατικά έγγραφα, ως το μοναδικό τρόπο να γνωρίσει κανείς το παρελθόν. Ένα παρελθόν το οποίο βρίσκεται ήδη εκεί τοποθετημένο σε μια γραμμική, μονοδιάστατη αντίληψη για το χρόνο. Ο Ράνκε αντιλαμβανόταν την ιστορία αποκλειστικά ως διπλωματική ιστορία, μια πολιτική ιστορία που αναδεικνύει ισχυρά πολιτικά πρόσωπα και όχι τα ευρύτερα κοινωνικά στρώματα. Στο ίδιο ιστορικό πλαίσιο το κράτος αποτέλεσε την μονάδα στην οποία δομήθηκε η ιστορία της ανθρωπότητας. Οι ιστορικοί του19ου αιώνα είχαν πίστη αφενός σε μια αντικειμενική ιστορική γνώση και αφετέρου στην αποδέσμευση του ίδιου του ιστορικού από οποιοδήποτε, προσωπικό αξιακό έλεγχο.

Στα τέλη του αιώνα κυριάρχησαν δύο ρεύματα στη φιλοσοφία της ιστορίας. Από τη μία υπήρξε η πεποίθηση ότι οι ιστορικοί οφείλουν να ανακαλύψουν τους «νοητικούς και φυσικούς νόμους» που διέπουν την ανθρώπινη συμπεριφορά διατυπώνοντας καθολικές προτάσεις. Μια παράδοση  επηρεασμένη από τους Auguste Comte, Fridriech Engels κα. Από την άλλη, υπήρξε η πεποίθηση για μια επιστημονική σκέψη προσηλωμένη στις εμπειρικές μαρτυρίες και όχι σε γενικές θεωρίες. Ο σκοπός του ιστορικού σύμφωνα με αυτό το ρεύμα, είναι να ανακαλύψει τη μοναδικότητα των γεγονότων. Ο Ράνκε μάλιστα είχε δηλώσει ότι αν επιβάλλουμε γενικεύσεις στην ιστορία θα αναιρέσουμε κάθε επιστημονική θεμελίωση .
 
Annales
Lucien Febvre, March Bloch, Fernard Braudel, Robert Mandrou, Jacques Le Goff, Emmanuel Le Roy Ladurie είναι κάποιοι από τους πιο γνωστούς εκπροσώπους του περιοδικού. Σύμφωνα με τον Ίγκερς, δεν αποτέλεσαν ποτέ «σχολή» αλλά ένα «πνεύμα ανοιχτό σε νέες μεθόδους και προσεγγίσεις της ιστορικής έρευνας» και δεν διατύπωσαν καμιά ρητή γενική θεωρία της ιστορίας . Σε επιστημολογικό επίπεδο, ήρθαν σε ρήξη με την παράδοση του 19ου αιώνα αναθεωρώντας τα όρια μεταξύ των επιστημονικών κλάδων, τη μονοδιάστατη αντίληψη για την κίνηση του ιστορικού χρόνου από το παρελθόν προς το μέλλον, τονίζοντας τη σχετικότητα και τα πολλαπλά επίπεδά του. Ήρθαν σε σύγκρουση με την πίστη στην ανωτερότητα της δυτικής κουλτούρας δίνοντας σε αυτή την έννοια ένα άλλο περιεχόμενο από τον προνομιακό χώρο μιας ελίτ, στον τρόπο με τον οποίο το σύνολο ενός πληθυσμού «βιώνει τα ζωή του». Ωστόσο, η γαλλική ιστοριογραφία έχει επηρεαστεί από το γερμανικό ιστοριογραφικό παράδειγμα. Ιδιαίτερα η πρώτη γενιά, απέρριπτε τη γεγονοτολογική αφηγηματική ιστορία αλλά διαβεβαίωνε ότι έπρεπε κανείς να ξεκινά από τις πηγές και να τις προσεγγίζει κριτικά. Το τι όμως, θεωρήθηκε ως πηγή είναι μία ακόμη τομή στο σχήμα της σχέσης των Annales με το παρελθόν. Η επαγγελματοποίηση της Ιστορίας που ξεκίνησε στη Γερμανία επηρέασε τους πάντες και για τους γάλλους ιστορικούς των αρχών του 20ού αιώνα, η ιστορία οφείλει να είναι ένας επαγγελματικός επιστημονικός κλάδος. Σε αυτό το πλαίσιο, η ιστορία στα Annales ανέπτυξε στενούς δεσμούς με τη Γεωγραφία, την Οικονομία και βέβαια την Ανθρωπολογία.

Το περιοδικό Annales d’historie économique et sociale ιδρύεται το 1929 ωστόσο η ιστορία του ξεκινά ήδη από το 1900 όταν, οι αργότερα συνιδρυτές του Lucien Febvre και Mark Bloch μαζί με τον Henri Berr, άρχισαν να παρεμβαίνουν στο ιστοριογραφικό παράδειγμα τόσο μέσα από τα έργα τους όσο και από το περιοδικό Επιθεώρηση της Ιστορικής Σύνθεσης το οποίο εξέδιδε ο Berr με σκοπό τη συζήτηση γύρω από τις «θεωρητικές πλευρές της ιστορικής επιστήμης». Για τον Ίγκερς, η ιστορία των Annales διακρίνεται σε δύο περιόδους: Η πρώτη 1929-1945 στην οποία κυριαρχεί η ιστορία των νοοτροπιών, μια δομική ιστορία με ποιοτικούς χαρακτήρες (όπως ο Ladurie έχει περιγράψει) και μια δεύτερη από το 1945 όπου δίνεται χώρος στην ποσοτική ιστορία των συγκυριών. Στη δεύτερη περίοδο μετονομάζεται σε Annales, Economies, Sociétés, Civilisations και αργότερα σε Annales, Histoire, Sciences Sociales. Ωστόσο, οι διακρίσεις αυτές δεν είναι απόλυτες και όπως θα δούμε παρακάτω, οι ιδέες για τη μέθοδο και το αντικείμενο της ιστορίας στα Annales δεν μπορούν εύκολα να ταξινομηθούν σε κλειστές κατηγορίες. Θα ήταν επίσης λάθος να ακολουθηθεί και εδώ μια αφήγηση των «κατορθωμάτων μεγάλων ανδρών» των Annales. Όπως διευκρινίζει επανειλημμένως ο Ίγκερς και στα δύο του βιβλία, «Τα Annales ήταν από την αρχή ένα διεθνές πεδίο συζητήσεων γύρω από τις κατευθύνσεις στην κοινωνική ιστορία με προσανατολισμό στη διεπιστημονική έρευνα μεταξύ των κοινωνικών επιστημών».

Σε αυτή τη βάση μπορούν, από την πρώτη περίοδο, να επισημανθούν οι ιδέες του L.Febvre για τη στενή σχέση της Γεωγραφίας με την Ιστορία. Μια σχέση κατά την οποία απορρίπτεται ο γεωγραφικός ντετερμινισμός και το γεωγραφικό περιβάλλον κατανοείται ως ένα σημαντικό τμήμα του πλαισίου στο οποίο αναπτύσσονται οι ανθρώπινες δραστηριότητες. Ο ίδιος θεώρησε ως αντικείμενο της ιστορίας τη συνολική ζωή των λαών ενός γεωγραφικού χώρου ο οποίος γίνεται αντιληπτός με ιστορικούς όρους. Ο Bloch, επηρεασμένος από την κοινωνική θεωρία του Durkheim μεταφέρει την έμφαση από το ατομικό στο συλλογικό και δίνει χώρο στην περιγραφή των κοινωνικών δομών. Στην πρώτη αυτή περίοδο, στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος ήταν η διερεύνηση των αγροτικών δομών, η  αλληλεπίδραση της τεχνολογίας, της επιστήμης και των νοοτροπιών, οι μεταβολές στη δομή και τη λειτουργία της αριστοκρατίας από το Μεσαίωνα και εξής και η ανάπτυξη των πρώιμων καπιταλιστικών επιχειρηματικών μεθόδων. Την ίδια στιγμή, τα Annales, προσφέρουν το πεδίο για τις πρώτες συζητήσεις γύρω από την ποσοτική ιστορία, την μέθοδο και τις πηγές της, ωστόσο με προσανατολισμό στη σχέση της κοινωνικής με την οικονομική ιστορία και την ιστορία των νοοτροπιών.

Με τον Fernard Braudel και το έργο του Η Μεσόγειος και ο μεσογειακός κόσμος κατά την εποχή του Φιλίππου του Β΄, σηματοδοτείται από ορισμένες πλευρές, η μετάβαση από την ιστορία των νοοτροπιών σε μια ιστορία που δίνει έμφαση στον ποσοτικό χαρακτήρα των δομών και προχωράμε έτσι στη δεύτερη γενιά ιστορικών των Annales. Στη βάση ακριβώς της διάκρισης των τριών χρόνων απορρίπτει ολοκληρωτικά τη μονοδιάστατη αντίληψη του παρελθόντος και απαξιώνει την πολιτική ιστορία που «μοιάζει με σκόνη»  την οποία τοποθετεί στη μικρή διάρκεια, τον σύντομο χρόνο. Επηρεασμένος από την πρώτη γενιά, υπογραμμίζει ότι οι κοινωνικές δομές αντιστέκονται στην ανθρώπινη επέμβαση και αναγνωρίζει ότι  οι άνθρωποι εντυπώνουν τα χαρακτηριστικά τους στον γεωγραφικό χώρο.

Η εξέλιξη του περιοδικού κατά τη δεύτερη περίοδό του, συνδέθηκε στενά με το έκτο Τμήμα της Ecole Pratique. Η δουλειά των ιστορικών που συνεργάστηκαν με τα Annales και το συγκεκριμένο τμήμα παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία σε διαφορετικές προσεγγίσεις της ιστορικής έρευνας. Ο προσανατολισμός προς μια κοινωνική και οικονομική ιστορία με ποσοτικές μεθόδους συνεχίστηκε και τις δεκαετίες του 1950 και 1960 με τους Jacques Le Goff, Philippe Aries και M.Foucault (ιστορία της τρέλας). Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 ο Robert Mandrou «θέτει τα θεμέλια της ιστορικής ψυχολογίας η οποία μελετά τις μεταβολές στις συλλογικές νοοτροπίες» και λίγο αργότερα, ο Emmanuel Le Roy Ladurie παρεμβαίνει με τους Χωρικούς του Languedoc όπου εξετάζει την ιστορία του προτεσταντισμού σε σχέση με τα δημογραφικά δεδομένα και τις διατροφικές κρίσεις προτείνοντας μια «ιστορία από τα κάτω»  .

Συμπερασματικά
 Συμπερασματικά, ο κεντρικός άξονας πάνω στον οποίο καλείται κανείς να κατανοήσει και να περιγράψει τα Annales είναι αυτό που τονίζει ξανά και ξανά ο ίδιος ο Ίγκερς. «Η τεράστια ποικιλία απόψεων που εκπροσωπείται στα Annales δεν εξαντλείται με την ποσοτική ιστορία ή με την λεπτότερη στις διακρίσεις της, Ιστορία των νοοτροπιών. Υπήρξαν πεδίο διεθνούς συζήτησης γύρω από τις μεθόδους των ιστορικών σπουδών και γύρω από τη θέση της ιστορίας μέσα στο πλαίσιο των επιστημών του ανθρώπου».