Arthrografia.com

Φαίνεται ότι δε φταίνε τα δελτία ειδήσεων αλλά ο καθένας μας που τα βλέπει και απλά συνεχίζει να τρώει καθώς η αδιαφορία για τις ανισότητες, την οικονομική εξαθλίωση, την καταπάτηση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και ο απόλυτος σταρχιδισμός επικαλύπτουν και επικαθορίζουν τη μετάλλαξή μας σε ζόμπι.

Μια μέρα μετά το Πάσχα είδαμε στα δελτία των κεντρικών τηλεοπτικών καναλιών αφιερώματα στις συνεχείς αυξήσεις, σπρώξιμο και διαπληκτισμούς για ένα πιάτο φαί στο δήμο Θεσσαλονίκης και από την άλλη σειρές εκδρομέων να επιστρέφουν μπουσουλώντας στα αυτοκίνητα που αγόρασαν με δάνεια και γεμάτα πλοία να πιάνουν Πειραιά μετά από ειδυλλιακές πασχαλινές διακοπές στην Πάρο. Αυτό καταδεικνύει δύο πράγματα: Πρώτον, τα δελτία ειδήσεων της τηλεόρασης που συνεχώς κατηγορούνται δεν παραμένουν ακλόνητα σε όσα συμβαίνουν παρά τη συχνή επιλεκτική πληροφόρηση, τελικά ποια πληροφόρηση δεν είναι επιλεκτική; Δεύτερον, ότι η ανισότητα, η φτώχεια και η εξαθλίωση με ταυτόχρονες ανήκουστες αυξήσεις στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών, δεν προκαλούν ιδιαίτερες αντιδράσεις.

Αποτελεί στερεότυπο πλέον ότι τα δελτία ειδήσεων των τηλεοπτικών καναλιών λειτουργούν με όρους αγοράς και όχι με βάση τη δημοσιογραφική δεοντολογία, όχι με γνώμονα την σφαιρική ενημέρωση των πολιτών. Ωστόσο δεν συμφωνώ απόλυτα, παρακολουθώντας τα δελτία αυτά μπορεί ο καθένας να ενημερωθεί για την ακρίβεια, τη συνεχή αύξηση των τιμών σε προϊόντα διατροφής, ΔΕΚΟ και συγκοινωνίες, μπορεί να ενημερωθεί για την απαξίωση της ανθρώπινης προσωπικότητας στα συσσίτια του δήμου Θεσσαλονίκης, για τα δάνεια και την αύξηση των επιτοκίων. Συνεπώς τα δελτία αυτά, παρόλα τα σοβαρά προβλήματά τους, έχουν κάτι να πουν έστω και ως τίτλους. Αυτό που συμβαίνει επομένως, είναι ότι βρήκαμε άλλη μία δικαιολογία, άλλο ένα άλλοθι στην απραγία μας. Στο οπλοστάσιο της ατάκας υπάρχει και το «καθοδηγούμενο δελτίο ειδήσεων» άρα δεν μπορεί κάποιος να ενημερωθεί σωστά, συνεπώς δεν γνωρίζει για να αντιδράσει.

Έτσι, ο καθένας που παρακολουθεί στα δελτία ειδήσεων τις εικόνες εξαθλίωσης, τις αυξήσεις τιμών, τους χαμηλούς μισθούς, την ξεπουλημένη πολιτική υπέρ των ανισοτήτων, συνεχίζει να τρώει. Το αστείο είναι ότι πολλές φορές συνεχίζει να τρώει φαγητό από τα LIDL χρωστώντας το αυτοκίνητο που έχει έξω γυαλισμένο. Γιατί δεν υπάρχουν γενικευμένες αντιδράσεις; Κάτι τα άλλοθι του συμβιβασμού και οι ψευτό-δικαιολογίες τύπου δελτίων ειδήσεων, κάτι που η συλλογική δράση των πολιτών έχει καπελωθεί από κομματικούς χώρους και λειτουργεί αποτρεπτικά για τους υπόλοιπους φτάσαμε εδώ και να δούμε πόσο θα πάει ακόμα αυτή η αφασία.

Δεν άντεχα να βλέπω τους ανθρώπους να σπρώχνουν για ένα πιάτο ζεστό φαγητό και ο σεκιουριτάς να τους απειλεί να επανέλθουν σε τάξη. Αίσχος και ντροπή για όλους όσους μετά από δέκα λεπτά συνεχίσαμε κανονικά τη ζωή μας.

Μπ. Πετράς

Από τον Νικόλαο Τζίμα, του Κλείτωρα

Εννέα πόλεις με το όνομα Αθήνα (Athens) στις ΗΠΑ, Τρίπολη στην Λιβύη, Ισμίρ (Σμύρνη) και Πέργαμος στην Τουρκία, Αριστοτέλης στα Σκόπια, Σωκράτης (πρωθυπουργός) στην Πορτογαλία, Περικλής στην Γαλλία, Αλέξανδρος ως όνομα σ’ όλα τα έθνη της Γης. Σ’ όλο τον κόσμο διαβάζεται με λατρεία ως δάσκαλος της ανθρωπότητας ο Αριστοτέλης και η μισή Ασία θεωρεί τον Αλέξανδρο δικό της. Μας κλέβουν τα ονόματα! Τρεχάτε, νοματαίοι, οι βόρειοι θέλουν να ονομάζονται Μακεδόνες, χωρίς να μας ρωτήσουν! Θέλουν πρόγονό τους τον Αριστοτέλη αντί του Σαμουήλ (του ιδρυτή της Βουλγαρίας)! Σοβαρό θέμα αυτό. Εθνική συμφορά! Κι ο χαλβάς; Κι’ αυτός μακεδονικός!

Δεν μπορώ να καταλάβω δηλαδή, τι ακριβώς κινδυνεύουμε να χάσουμε, αν οι Σκοπιανοί ονομάζονται Μακεδόνες και θεωρούν πρόγονό τους τον Αριστοτέλη; Τι ακριβώς κινδυνεύει; Και γιατί δεν ισχύει ο ίδιος κίνδυνος για την Τουρκία από τη Νέα Σμύρνη ή τη Νέα Πέργαμο ή τη Νέα Ιωνία ή για τη Γαλλία από τη Νέα Ορλεάνη στις Η.Π.Α. ή για την Αγγλία από τη Νέα Αγγλία (στις ΗΠΑ) ή τη Νέα Ουαλία (στην Αυστραλία) ή για την ίδια την Ελλάδα από την Τρίπολη της Λιβύης η τις Αθήνες των ΗΠΑ;

Πάντοτε ήμουν της γνώμης, πως από την πρώτη στιγμή που οι άνθρωποι δήλωσαν πως θέλουν να ονομάζονται Μακεδόνες, εμείς έπρεπε να υποστηρίξουμε θερμά την απόφασή τους αυτή και όχι μόνο να δεχόμασταν το όνομα αλλά και να ιδρύαμε εκεί πανεπιστήμια και σχολές, να στήναμε αγάλματα του Αριστοτέλη, του Φιλίππου, του Αλέξανδρου, να τους δίναμε ελληνικά διαβατήρια και να εγγυόμαστε τα σύνορά τους. Έτσι όχι μόνο δεν θα είχαμε πρόβλημα, αλλά σήμερα θα μιλούσαν και Ελληνικά οι περισσότεροι, όπως μιλούν οι γείτονές τους Αλβανοί και Βούλγαροι. Δυστυχώς αντ’ αυτών επιλέξαμε να αντιπαρατεθούμε αμφισβητώντας ένα φιλελληνικώτατο αίτημα του Σκοπιανού λαού.

Αφού οι «εδαφικές διεκδικήσεις» δεν μπορούν να ληφθούν ως σοβαρές και αφού ο πληθυσμός της Μακεδονίας όπως της Αλβανίας θα μπορούσε να συμμετέχει ουσιαστικά και στην δική μας αρχαία ιστορική παράδοση και την σύγχρονη ανάπτυξη, ποιός είναι ο λόγος που κλειστήκαμε στο καβούκι μας και σκούζουμε; Γιατί δεν ανοιγόμαστε, αντί να αυτοφυλακιζόμαστε;

Αντί να βαυκαλιζόμαστε ως Ρωμιοί περί καταγωγής του Αλέξανδρου, μήπως θα ήταν καλύτερα να αισθανθούμε Έλληνες, δηλ. ελεύθεροι και πολιτισμένοι άνθρωποι (αυτό σημαίνει η λ. «Έλλην» κι όχι «κάτοικος του Ρωμαίικου κράτους») και να κοιτάξουμε το κοινό καλό όλων;

[Αναλυτικότερα για το θέμα δείτε:
«Η "προδοτική" θέση του «Δαυλού» για τα Σκόπια το 1992-93», http://www.davlos.gr/skopia.php,
«Η Ρωμιοσύνη και τα Σκόπια», «Δ», τ. 275.]

Του Τάσου Κονίτση

Γύρω στο ’60 ήτανε. Μικρό παιδί, πήγαινα δεν πήγαινα σχολείο, δε θυμάμαι.  Έβρεχε ασταμάτητα, αυτό το θυμάμαι σίγουρα. Το γήπεδο της Έλενας Βενιζέλου ήταν γεμάτο. Αγώνας πρωταθλήματος Τάλως-Ιωνία. Όποιος κέρδιζε έπαιρνε το πρωτάθλημα. Η Ιωνία, ομάδα του ξεριζωμένου  ελληνισμού που κούρνιασε στην γενέθλια πόλη κουβαλούσε το στίγμα. Πρόσφυγες και  τουρκόσποροι για τους γηγενείς που δύσκολα αποδεχόταν τότε την ‘εισβολή’ του ξενόφερτου στοιχείου κι ας ήτανε ελληνικό.  Μόλις ξεκινούσε άλλωστε η δεύτερη γενιά. Ο Τάλως ομάδα γηγενών με άκρες, όπως λεγότανε, στο τότε καθεστώς, και σχέσεις με τα ποδοσφαιρικά και άλλα κέντρα αποφάσεων. Οι φήμες, υπήρχαν και τότε φήμες, οργίαζαν για τον διαιτητή, τους παίκτες και τους παράγοντες. Λέγανε πως ο Τάλως είχε ‘φτιάξει’ το παιχνίδι. Δεν ξέρω, ο προφορικός λόγος δεν έχει αποδείξεις άλλωστε, πάντως οι παράγοντες του Τάλου, έκαναν τα πάντα για να αναβληθεί ο αγώνας. Ο Αθηναίος διαιτητής φάνηκε αμετάπειστος κι ο αγώνας ξεκίνησε. Τα ‘κανάρια’ κάλπαζαν μέσα στην λάσπη. Μυθικές μορφές στα παιδικά μου μάτια, οι παίκτες.  Ημίχρονο 2-0 μπροστά η Ιωνία. Οι πιέσεις για διακοπή από την πλευρά του Τάλου μεγάλες κι αφόρητες. Στις κερκίδες βρεχόμασταν περιμένοντας να ξεκινήσει πάλι ο αγώνας. Ο διαιτητής ανένδοτος. ‘Βάλτε κι εσείς δυο γκολ και θα τον διακόψω’ ακούστηκε πως είπε.

Ο Τάλως έκανε ΕΝΣΤΑΣΗ, τότε την ένσταση την έκαναν στο ημίχρονο. Εκεί ήταν η πρώτη επαφή μου με την λέξη, εκεί κι αυτό που ακολούθησε μόλις το νέο απλώθηκε. Ο κόσμος άρχισε να φωνάζει Ε-Ε ΕΝΣΤΑΣΗ. Πάθος, ένταση, οργή, θυμός συναισθήματα γνωστά και άγνωστα σε πλήρη έκφραση. 45’ λεπτά ασταμάτητα φώναζε ο κόσμος κι οι παίκτες φώναζαν μαζί σε κάθε στιγμή κι έπαιζαν με πάθος. 20 μέτρα σύρθηκε ο Τόλης στην λάσπη για να μπει αυτός γκολ κι η μπάλα να τραντάξει το δοκάρι. Δεν καταλάβαινα τότε, ένοιωθα κάτι που κατάλαβα αργότερα. Δεν δεχόταν οι ψυχές να κερδηθεί στα χαρτιά κάτι που χανόταν στο γήπεδο. Δεν δεχόταν τ’ άδικο να κουρσέψει το δίκιο, ύπουλα. Δεν δεχόταν η ασχήμια να μαγαρίσει την ομορφιά. Από την άλλη ο κόσμος του Τάλου δεν έβγαζε μιλιά. Μούγκα απόλυτη κι αποχώρηση σε λίγο, ένας, ένας. Ούτε κι αυτοί δεχόντουσαν μανούβρες κάλπικες κι ανέντιμες.

Ήταν προσβολή κι αυτό το γνώριζαν. Το ποδόσφαιρο είχε κώδικες άγραφους πέρα από τις διατάξεις, τους νόμους και τα τερτίπια των παραγόντων. Οι εραστές του ποδοσφαίρου το γνώριζαν,  το αναγνώριζαν και το σεβόντουσαν.  Ζούσαν μ’ αυτό. Ανάμνηση από το παιχνίδι αυτό ένα καινούργιο παλτό που έγινε σακάκι από την βροχή και μια πνευμονία που στο παραλήρημα μου φώναζα Ε-Ε-ΕΝΣΤΑΣΗ. Τελικά η Ιωνιά νίκησε στο γήπεδο, όμως ο Τάλως πήρε τον αγώνα στα χαρτιά, όχι  από την βροχή αλλά γιατί ο ναύτης παίκτης της από τον Περαία, λεγόταν Μαροκάκιας στην ληξιαρχική και Μαρόκος στην ταυτότητα και το δελτίο. Μπερδέματα χαρτιών και υπηρεσιών σε χρόνους δίσεκτους. Πάτημα για τους πολιτικάντηδες διαχρονικό η γραφειοκρατία. Για τον κόσμο όμως που βίωσε το σκηνικό έμειναν χαραγμένα τα συναισθήματα και οι στιγμές που τα διηγούνται σαν παραμύθι πια.

Ο Τάλως εξαφανίστηκε από την ιστορία, του έμεινε το στίγμα. Αυτό είναι το ποδόσφαιρο. Τα συναισθήματα, οι στιγμές κι άγραφος κώδικας που κάνει τους εραστές του να διαλέγονται σαν μύστες συμφωνίας υπόγειας. Τα χρόνια πέρασαν, το ποδόσφαιρο αλυσοδέθηκε με συμφωνίες εμπορικές και δεσμώτες εφήμερης δόξας και λάμψης. Επιχειρήσεις, προϊόντα, marketing και μεσάζοντες όλων των ειδών και των τύπων. Όσκαρ το καταντήσανε οι ηγεμόνες του, οι νόμοι οι διατάξεις και οι τελάληδες της εξουσίας τους. Όμως οι εραστές του ποδοσφαίρου υπάρχουν κι είναι εκεί παρόντες στις κερκίδες ή στους δέκτες τους ακόμα. Δεν είναι οι οπαδοί των πληρωμένων στρατών ούτε με οι κόλακες στις πασαρέλες των επισήμων. Είναι οι μύστες που προσμένουν τις στιγμές ομορφιάς και τα αισθήματα του που θα γεννήσουν. Είναι οι μύστες που μεταφέρουν από στόμα, σε στόμα, από αυτί, σε αυτί, από ψυχή σε ψυχή αυτά τα αισθήματα και τα κρατούν ζωντανά. Είναι εκεί με την ψυχή γιατί μόνο έτσι το νοιώθεις το ποδόσφαιρο. Με τη ψυχή κι όχι τη λογική και την αξία των υλικών της αγαθών. Δεν έχει λογική το ποδόσφαιρο. Άλογο, παράλογο κι αναρχικό ήταν είναι και θα είναι πάντα το ποδόσφαιρο. Δίνει στα πόδια νόημα και δυνατότητες για τέχνη μοναδικές, απαξιώνοντας τα χέρια. Μαγκιά στη φύση είναι σου λέω το ποδόσφαιρο και σαν μαγκιά δεν πήγε ποτέ με την ισχύ και την εξουσία. Μαγκιά, άνομη, παράνομη και παραβατική πάντα της, μέτρημα του αδύνατου κι όχι του εφικτού ορντινάντσα. Μαγκιά που εκφράζει περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη ανθρώπινη δραστηριότητα το στερεότυπο Δαβίδ-Γολιάθ και το υμνεί. Αυτό είναι το ποδόσφαιρο κι ψυχή του. Επινόηση της στιγμής απρόσμενη, αντάριασμα της ψυχής απροσδόκητο και κώδικάς τιμής δικός του κι απαράβατος. Έτσι ήταν πάντα κι έτσι παραμένει.

Μόνο που τώρα  στις μέρες μας το καταλαβαίνουν όλο και λιγότεροι κι οι μυημένοι. Αυτή την μαγκιά της ψυχής που ‘χει θέλουν να του πάρουν και να τη μεταλλάξουν οι φραγκάτοι. Η ψυχή όμως δεν υποτάσσεται δεν φυλακίζεται και δεν νικιέται εις τους αιώνες των αιώνων. Σήμερα σε τρία γήπεδα, Καλογρέζα, Καλαμαριά και Καραϊσκάκη η ΕΝΣΤΑΣΗ ξανάρχεται για να δικαιώσει του χρόνου τον κύκλο. Η ψυχή του ποδοσφαίρου και των εραστών του, θα αναζητήσει του ρίγους την συγκίνηση που θα επιβεβαιώσει την ύπαρξη  και θα διαλαλήσει ξανά την ηθική της νίκη. Ναι ηθική. Γιατί στο ποδόσφαιρο υπάρχει ηθική νίκη. Γιατί στο ποδόσφαιρο η νίκη έχει αξία μόνο σαν είναι ηθική. Αλλιώς είναι αριθμός χαμένος στον χρόνο. Ψυχή και μπέσα στο ποδόσφαιρο πάνε μαζί και δικαιώνουν την νίκη. Το άλλο είναι ποδόσφαιρο των λογιστών, των στατιστικολόγων, των αριθμών, των λαμογιών, των ρέστων, των παπαγάλων, των αφεντικών κι όλων των ξωτικών που του κάθισαν πάνω του και του ρουφούν το αίμα τούτα τα χρόνια.

Μίλησα στο τηλέφωνο χτες με φίλο στο λιμάνι, ρώτησα τι περιμένει «….ένα γκολ του Καρντόσο να λευτερωθούμε ή ένα γκολ του Κατσιαμπή στο 90’ μη λερωθούμε αδερφέ, βάστα μη λερωθούμε αδερφέ» Αντιλόγησα και συνέχισε «…Τι είναι ο Ολυμπιακός ρε; Ο Κόκκαλης είναι; Το απολειφάδι της Αθήνας, οι παράγκες στο Πέραμα, η στοιβαγμένη προσφυγιά στα σπλάχνα του, η εργατιά, οι καραβοκυρέοι των νησιών που έπιασαν λιμάνι κι φωνή απόγνωσης της κόρης και της ανιψιάς των Ανδριανοπουλαίων πριν χρόνια στον Τριανταφυλλόπουλο. Αυτός είναι ο Ολυμπιακός ρε κι όχι οι νεόκοποι καλοντυμένοι γιάπηδες που κάνουν δημόσιες σχέσεις τώρα που τα φώτα πέφτουν πάνω μας. Αυτοί θα την τζάσουν στα πρώτα δύσκολα, το έχουμε δει το έργο….Βάστα μη λερωθούμε αδερφέ γιατί αυτός ο λεκές δεν σβήνει με 30 χρόνια μελάνι, θα τον έχουν και τα εγγόνια μας…»

Αφιερωμένο
Στην μπαλιά του Τσάρτα στο 1-1 με την Ισπανία! Στην κεφαλιά του Δέλλα στο 120’ με την Τσεχία! Στο σουτ του Πατσατσόγλου στην Γερμανία που έδιωξε 30 παιχνίδια σκουριάς! Στην κούρσα του Δώνη στο Άμστερνταμ πριν δώσει στον Βαζέχα! Στο κλέψιμο του ‘Βλάχου’ στον Γιασίν! Στην μπαλιά του Ίβιστς στον Γιαννακόπουλο στο 1-0 με την Πόρτο! Στην απόκρουση του Χρηστίδη στο πέναλτυ με την ΚΠΡ! Στο γκολ του Βρύζα στην Άρσεναλ! Στο πάθος του Μητρόπουλου! Στον καλπασμό του Κούδα! Στην ικανότητα στο σκοράρισμα του Μαύρου! Στον χορό στο χόρτο του Βάσια! Σε όλες τις στιγμές που δεν χρειάζεται να ξέρω κομπιούτερ κι αριθμούς για να τις κρατήσω στην ψυχή μου! Τελικά τίποτα δεν πάει χαμένο στην χαμένη μας ζωή το όνειρο σου ΑΝΑΣΤΑΙΝΩ και την κάθε σου στιγμή.

ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ όπως την πιστεύει, την επιθυμεί και την βούλεται έκαστος.

Και μεις στην καρακοσμάρα μας, είμαστε υπόδικοι για τη συμφωνία του Κιότο..

In late 2002, the government of Kazakhstan was putting the finishing touches on a plan to import and store nuclear waste from other countries. Officials had hoped the plan would generate as much as $20 billion in badly needed revenues.

But then an odd thing happened. Environmental groups held public hearings, local residents were mobilized, and a letter-writing campaign to lawmakers was launched. Weeks later, the plan was dead.

It was a landmark victory for Kazakhstan’s environmentalists — a fledgling movement that traces its roots to the 1986 Chornobyl disaster.

It was a rare success, however. As the international community marks the 22nd anniversary of the world’s worst nuclear accident on April 26, vibrant Green movements that can influence environmental policy in the former Soviet Union remain few and far between.

The Chornobyl blast was caused by a massive power surge at the plant, located near Pripyat in Ukraine. It blew the 1,000-ton lid off a reactor and initially killed two people. Another 29 emergency workers died within the next three months. The International Atomic Energy Agency (IAEA) says that fallout from the disaster will account for no more than 4,000 deaths worldwide. But Greenpeace and other environmental groups say the total is in the hundreds of thousands.

Despite such dire predictions, authorities in the regions affected by Chornobyl have typically pushed ecological concerns far down on their agendas in favor of short-term economic or political gains. Nascent grassroots green movements have also suffered from the emergence of authoritarian regimes in countries like Belarus, Russia, and Kazakhstan.

“Green movements are more developed in countries with stable regimes, where people are for the most part confident in their future, where they are provided for, where finding a piece of bread or life-supporting medication is not a problem,” says Aleksandr Velikin, the head of the Chornobyl Union in Russia’s Leningrad Oblast and a former “liquidator,” one of the hundreds of thousands of people from across the Soviet Union who were brought in to clean up after the nuclear explosion at Chornobyl.

Rising Green Consciousness

Such luxuries have so far eluded the post-Soviet space, where environmentalists continue to face an uphill battle.

Russian activists, for example, failed in 2001 to prevent a nuclear waste-import scheme similar to the one that Kazakhstan’s Greens blocked. Moscow also plans to build 40 new nuclear reactors by 2030, over the objections of the country’s environmentalists. Belarus, which to this day screens milk and other agricultural products for radioactive contamination, is likewise planning to build a new nuclear plant.

It wasn’t always this way. Many analysts describe the years between the Chornobyl disaster and the 1991 Soviet breakup as the high-water mark of environmental activism in the region.

“The Chornobyl catastrophe changed people’s awareness and their attitude toward the environment; toward technical progress, which doesn’t always bring good; and toward the fact that atomic energy must be handled very cautiously,” says Vladimir Chuprov, the chief nuclear expert at Greenpeace-Russia.

Soon after the accident, physicists and other scientists lobbied for enhanced nuclear safety. Within a few years, as Soviet leader Mikhail Gorbachev’s policies of glasnost and perestroika took root, even the general public began to press for more information.

“For those scientists who were aware of the immediate consequences of the Chornobyl accident, there was a very immediate reaction among a number of them to address the issues that the Chornobyl accident created,” says Alan Flowers, an expert in radiology at London’s Kingston University who has done extensive research on the effects of the Chornobyl disaster. “And this occurred directly in the period very soon after the accident in 1986, because many scientists were very aware of the fallout and of the very dramatic consequences on the population.”

Flowers, who was expelled from Belarus in 2004 for unauthorized contacts with NGOs, says the scientists’ concerns mushroomed into more broad-based political activism in the general public. He says the “large-scale” reaction that ensued included campaigns for the publication of information and maps about the Chornobyl fallout.

Observers say this gave a boost to environmental groups that were already forming in the increasingly open political atmosphere.

“In the Soviet Union, you couldn’t criticize the system, the party, but ecology was one of the issues to which the Soviet leadership paid no attention. The ecological movement had already begun, and Chornobyl gave it a huge boost,” says Chuprov.

Political Fallout

In Ukraine, the new environmentalism dovetailed with an emerging independence movement. And in Belarus, as Flowers notes, it sparked the rise of the republic’s first post-Soviet head of state, Stanislau Shushkevich, who led the republic’s independence drive and served as chairman of the Supreme Soviet from 1991-94.

“In particular, Stanislau Shushkevich came to prominence because as a physicist, he was very aware of the true extent of fallout and the need to publicize and open up information to the public on the locations of the fallout,” Chuprov says. “He became the people’s champion on publicizing information on the Chornobyl accident in Belarus.”

Kazakhstan, which was not directly affected by the Chornobyl fallout, nevertheless provided many of the liquidators who cleaned up after the explosion. When they returned home, some joined — and helped publicize — the emerging environmental movement there.

Today Kazakhstan has one of the stronger environmental movements in the former Soviet Union. Analysts and activists say that this is because the environmental situation there is particularly dire, even by post-Soviet standards.

According to estimates cited in the media, nearly 10 percent of Kazakh citizens are suffering the aftereffects of hundreds of Soviet-era nuclear bomb tests at the Semipalatinsk testing site, which was closed in 1991. Falling rockets and debris from the Baikonur Cosmodrome have also caused ecological damage.

“Kazakhstan is a place where many international environmental problems are concentrated,” Mels Eleusizov, leader of Kazakhstan’s Tabighat (Nature) movement, tells RFE/RL’s Kazakh Service. “Here we have Caspian problems — a huge issue; the Aral Sea problem — the whole world is talking about it and it has been affecting more and more aspects of life day after day; the Balkhash Sea issue — the issue that has been getting similar to what we have in Aral region; Semey (Semipalatinsk nuclear test field)  and many other test fields.  Every single city in Kazakhstan has its own [ecological] challenges.”

New Obstacles

But the burst of ecological activism that followed Chornobyl lost its momentum after the Soviet Union broke up in 1991. The Soviet successor states quickly became more concerned with economic development than ecology.

“We gave a lot of recommendations to the government. But the government has made it clear that it doesn’t need them,” Eleusizov says. “The government is focusing on economic issues now — it cares mainly about oil and other mineral resources. Meanwhile, ecological issues seem to be on the second level of interest.  But I can tell you, at some point it will be too late for anybody to take care of the ecology.”

Many post-Soviet governments in recent years have become increasingly authoritarian, leaving little room for independent environmental movements. The most glaring example, of course, is Belarus, the country most affected by the Chornobyl disaster and where President Alyaksandr Lukashenka’s regime ruthlessly suppresses any form of public dissent, including environmental activism.

“Discussion of grassroots activism is pretty much a barren territory in Belarus, insofar as any nongovernmental activism is very closely scrutinized and has been for very nearly a decade in Belarus,” Flowers says.

True to form, Belarusian authorities are widely expected to break up a march by the country’s liquidators, which is scheduled for April 26 to mark the Chornobyl anniversary.

In an interview with RFE/RL’s Belarus Service, Katsyaryna Gancharova, a member of the country’s Ekadom environmental group, says that despite the numerous bureaucratic and political obstacles placed in its path, the Green movement is determined to persevere.

“The registration process is complex. On the whole, civic organizations are barely surviving because the very unfavorable situation in the country doesn’t allow them to function as they should,” Gancharova says. “But the Green movement is nonetheless developing, people are interested in ecology. This question is becoming increasingly topical.”

RFE/RL’s Belarus, Kazakh, and Ukrainian services contributed to this report